spis treści
 wiadomości

 Fidżi
 Kiribati
 Mikronezja
 Nauru
 Nowa Zelandia
 Palau
 Papua-Nowa Gwinea
 Samoa
 Tonga
 Tuwalu
 Vanuatu
 Wyspy Marshalla
 Wyspy Salomona

Vanuatu

encyklopedia

Vanuatu słynie z pośrednictwa w międzynarodowych operacjach finansowych i walorów turystycznych. Jego mieszkańcy posługują się ponad 100 językami, wśród których największą popularność zdobył język bislama - oryginalna mieszanka angielskiego, chińskiego i dialektów melanezyjskich.
 
 Geografia Ustrój polityczny Gospodarka Historia Główne problemy

Nazwa oficjalna: Republika Vanuatu
Nazwa zwyczajowa: Nowe Hebrydy
Polska nazwa mieszkańców: nieokreślona
Obszar lądu: 12 200 km2
Liczba wysp: 84, w tym 13 dużych
Stolica: Port Vila na wyspie Efate
Ludność: 196 tys.
Przyrost naturalny: 2,5%
Języki: bislama, angielski, francuski i ponad 100 innych języków lokalnych
Waluta: vatu
PNB ogólnie: US$ 1,16 mld
PNB na 1 mieszkańca: US$ 2900
Wzrost gosp.: 2,2%
Niezależność od: 1980 r.
Domena internetowa: .vu
Numer kierunkowy: +678
Czas lokalny: GMT+
 Geografia
Vanuatu to państwo położone na wyspach archipelagu Nowe Hebrydy należącego do Melanezji, w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Od północy graniczy z Wyspami Salomona, od zachodu z Australią, od południa z Nową Kaledonią, a od wschodu z Fidżi. Krajobraz górzysty, liczne czynne wulkany. Najwyższy szczyt - na wyspie Espiritu Santo 1879 m n.p.m. Vanuatu leży w strefie klimatycznej podrównikowej. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 22,6 C i 87 mm, w lipcu 27,6 C i 80 mm.
 
 Ustrój polityczny
Na podstawie zapisu w konstytucji z czerwca 1980 r. Vanuatu jest niezależną republiką, w której najwyższa władza należy do narodu i sprawowana jest przez jednoizbowy parlament. Zasiada w nim 52 deputowanych, wybieranych w głosowaniu powszechnym na czteroletnią kadencję.

Głową państwa jest prezydent (od 3.09.2009 r. jest nim Iolu Abil) wybierany raz na pięć lat przez kolegium elektorów, w którego skład wchodzą wszyscy posłowie oraz przedstawiciele sześciu zarządów prowincji. Szefem rządu jest premier (obecnie Ham Lini) wybierany w głosowaniu tajnym przez członków parlamentu. Rząd formowany jest samodzielnie przez premiera. System polityczny Vanuatu uzupełnia Rada Wodzów Plemiennych (Malvatumauri), która doradza rządowi w sprawach własności ziemi, zachowania zwyczajów ludowych i tradycji. Istnieje również urząd rzecznika praw obywatelskich.
 
 Gospodarka
Gospodarka Vanuatu oparta jest na rolnictwie i obsłudze ruchu turystycznego. Użytki rolne stanowią 12 proc. powierzchni kraju. Uprawia i eksportuje się głównie palmę kokosową, kakaowiec, kawę, pochrzyn, banany, koprę. Rozwojowi turystyki sprzyjają dobre połączenia lotnicze z Australią i Nową Zelandią. Ważnym źródłem dochodów budżetu państwa są również usługi finansowe. Od początku lat 70. Port Villa jest rajem podatkowym dla banków i firm z całego świata.

W 1997 r. pod naciskiem Azjatyckiego Banku Rozwoju i silniejszych sąsiadów, rząd Vanuatu zreformował i urozmaicił swoją gospodarkę. Większy nacisk położono na rybołówstwo, hodowlę bydła i przemysł spożywczy. Zmieniona została też procedura prawna, co ma zachęcać zagraniczne firmy do inwestowania na wyspach. Mimo korzystnych zmian gospodarka Vanuatu wciąż wymaga pomocy z zewnątrz, w czym największy udział mają Australia (w 2001 r. przekazała 18,1 mln AUD dotacji), Francja, Unia Europejska oraz Nowa Zelandia i Japonia.
 
 Historia
Archipelag był pierwotnie zamieszkany przez Melanezyjczyków i Papuasów, następnie przez Polinezyjczyków. Dla Europy odkryty w 1606 przez portugalskiego żeglarza P.F. de Queirósa i ponownie w 1768 r. przez L.A. Bougainville'a. Kilka lat później wyspy zbadał James Cook i nazwał je Nowymi Hebrydami. Koniec XIX w. to okres intensywnego napływu kolonistów francuskich i brytyjskich i intensywnego rozwoju cywilizacyjnego kolonii. W tym też okresie plantatorzy trzciny cukrowej z Queensland polowali na wyspach na niewolników. W 1906 r. rządy francuski i brytyjski ustanowiły wspólny zarząd dalekiego terytorium, który przetrwał bez większych problemów przez ponad 70 lat.

W 1977 r. Wielka Brytania i Francja postanowiły przyznać Nowym Hebrydom niepodległość. W lutym 1978 r. utworzony został wielopartyjny rząd, pod którego kierunkiem opracowana została konstytucja. Przewidywała ona m.in. wprowadzenie ustroju republikańskiego. Na krótko przed proklamowaniem niepodległości, w maju 1980, próby secesji dokonały wyspy: Espiritu Santo, która ogłosiła powstanie niepodległego państwa Vemarama, oraz Tanna. Konflikt miał podłoże nacjonalistyczne - zbuntowane wyspy zamieszkane były głównie przez zwolenników Francji, podczas gdy resztę kraju zajmowali anglofoni. Oba powstania zostały siłą stłumione przez wojska brytyjsko-francuskie i 30 lipca 1980 Nowe Hebrydy pod nazwą Vanuatu stały się niepodległym państwem. Jednak echa konfliktu secesyjnego odzywają się w społeczeństwie do dzisiaj.
 
 Główne problemy
1. Spory polityczne między zwolennikami orientacji probrytyjskiej i profrancuskiej oraz między katolikami i protestantami.
2. Częste katastrofy naturalne - trzęsienia ziemi i cyklony.
3. Kłopoty gospodarcze wynikające z problemów ze zbytem produkowanych w Vanuatu towarów.
 informacje praktyczne
 MSZ ostrzega
 symbole państwowe
 banknoty
 znaczki
 linki
 
Stosunki ukrywane
Tajwan nawiązał stosunki dyplomatyczne z Vanuatu - poinformował tajwański minister spraw zagranicznych, Mark Chen Tan-sun. Rząd w Port Villa zapewnia, że chodzi tylko o umowę handlowo-gospodarczą.
Kava, nie kawa
Mimo podobnej nazwy, kawa i kava to nie to samo. Czym się różnią - wyjaśnia nasz ekspert - dr Marek Koter.

  Vanuatu w TVP, cz.1
  Vanuatu w TVP, cz.2

wiadomościgdzie po wizęo stroniekontaktenglish