spis treści
 wiadomości

 Fidżi
 Kiribati
 Mikronezja
 Nauru
 Nowa Zelandia
 Palau
 Papua-Nowa Gwinea
 Samoa
 Tonga
 Tuwalu
 Vanuatu
 Wyspy Marshalla
 Wyspy Salomona

Tonga

encyklopedia

Tonga to państwo najbardziej na świecie wysunięte na wschód i jedyne królestwo w Oceanii. Głową państwa pozostaje przedstawiciel rodu Tupou - jednej z najdłużej utrzymujących się przy władzy dynastii w świecie. Większą część obszaru państwa zajmują uprawy roślin jadalnych oraz kopry.
 

 Geografia Ustrój polityczny Gospodarka Historia Główne problemy

Nazwa oficjalna: Królestwo Tonga
Nazwa zwyczajowa: Tonga
Polska nazwa mieszkańców: Tongijczyk, Tongijka, Tongijczycy
Obszar lądu: 747,3 km2
Liczba wysp: 171 (36 stale zamieszkanych)
Stolica: Nukualofa na wyspie Fuamotu
Ludność: 108 tys.
Przyrost naturalny: 1%
Języki: tongijski, angielski
Waluta: paanga
PNB ogólnie: US$ 177 mln
PNB na 1 mieszkańca: US$ 1614
Wzrost gosp.: 2,2%
Niezależność od: 1970 r.
Domena internetowa: .to
Numer kierunkowy: +676
Czas lokalny: GMT+
 Geografia
Tonga leży w południowej części Oceanu Spokojnego, w Polinezji. Od północy graniczy z Samoa, od północnego zachodu z Wallis i Fortuną, od zachodu z Fidżi, od wschodu z Niue, a od pólnocnego wschodu z Samoa Amerykańskim. Terytorium Tonga obejmuje archipelag o tej samej nazwie, składający się z ok. 169 wysp, podzielonych na trzy główne grupy: Tongatapu, Ha'apai, Vava'u. Wyspy Tonga są przeważnie niskimi, koralowymi atolami, jedynie nieliczne są pochodzenia wulkanicznego z czynnymi wulkanami. Najwyższy szczyt na wyspie Kao - 1030 m n.p.m.

Klimat podrównikowy wilgotny. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 30°C i 322 mm, w lipcu 25°C i 77 mm. Częste cyklony tropikalne. Lasy pokrywają 11 proc. powierzchni kraju. Ze zwierząt żyje tu m.in. największy na świecie nietoperz - rudawka wielka (lis latający), a także wiele gatunków ptaków.
 
 Ustrój polityczny
Tonga jest dziedziczną monarchią konstytucyjną, należącą do brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Głową państwa jest król (od 2006 r. jest nim Siaosi Tupou V), który mianuje premiera (obecnie jest nim dr Feleti Sevele) i ministrów na dożywotnią kadencję (w praktyce ministrowie pracują do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego).

Częścią systemu politycznego Tonga jest również parlament. Jednak jego demokratyczna legitymacja jest ograniczona. Obywatele mogą wybierać jedynie 9 spośród 23 deputowanych. Reszta jest wybierana spośród członków prominentnych rodów i nominowana przez króla. W Tonga nie działają partie polityczne w zwyczajowym rozumieniu tego słowa, w końcu lat 80. powstał jednak opozycyjny ruch obywatelski domagający się większej demokratyzacji kraju. Obecnie trwają prace nad zmianą konstytucji, która umożliwi większy udział zwykłych obywateli w życiu politycznym.
 
 Gospodarka
Gospodarka Tonga należy do najbardziej zróżnicowanych w Oceanii. Oparta jest na rolnictwie - użytki rolne zajmują 72 proc. powierzchni kraju. Uprawia się głównie: palmę kokosową, wanilię, pochrzyn, kolokazję, maniok, banany, drzewo chlebowe, warzywa. Jednym z podstawowych produktów eksportowych jest kabaczek, wysyłany głównie do Japonii. Kraj posiada również liczne zakłady przemysłu spożywczego i rzemieślnicze. Dobrze rozwinięte jest rybołówstwo. Mieszkańcy Tonga utrzymują się również dzięki pomocy rodzin mieszkających za granicą oraz dzięki turystyce (generuje 15 proc. PKB). Głównymi partnerami handlowymi Tonga są: Australia, Nowa Zelandia, Japonia i Fidżi.
 
 Historia
Pierwsze ślady zasiedlenia wysp Tonga pochodzą sprzed 3 tys. lat. W VII-VIII w. zamieszkujący wyspy Polinezyjczycy tworzyli jedno z najstarszych państw w Oceanii. W XIII w. wpływy władców Tonga obejmowały znaczną część Oceanu Spokojnego.W 1616 jako pierwsi Europejczycy dotarli do wysp Tonga Holendrzy - W.C. Schouten i J. Le Maire. Później rejony te eksplorowali m.in. A. Tasman (1643) oraz J. Cook (1773, 1777), który nazwał Tonga Wyspami Przyjacielskimi.

Pod koniec XVIII w. na Tonga pojawili się na wyspach pierwsi osadnicy europejscy, w 1826 r. rozpoczęła działalność misja metodystów. W 1831 r. Taufa'ahau Tupou, wódz jednego z królestw, przyjął chrzest i przy poparciu Brytyjczyków podporządkował sobie całe Tonga. W 1845 r. koronował się na króla jako George Tupou I. Utworzył parlament, rząd, nadał konstytucję oraz ustanowił się głową Wolnego Kościoła.

W 1900 r. Tonga podpisało traktat o przyjaźni z Wielką Brytanią, która w 1905 objęła je protektoratem. W 1939 r. królowa Tonga wypowiedziała wojnę Niemcom, powołała Tongijskie Siły Obrony i zezwoliła na stacjonowanie na wyspach wojsk USA i Nowej Zelandii. W 1965 r. władzę w Tonga objął król Taufa'ahau Tupou IV. Dzięki jego zabiegom 4 czerwca 1970 królestwo uzyskało niepodległość w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

W ciągu swego 41-letniego panowania król Tupou IV wielokrotnie atakowany był za zbyt silny ucisk obywateli. Pod koniec lat 80. uformował się na wyspach opozycyjny Ruch na Rzecz Demokracji, który w wyborach w lutym 1993 zdobył 6 mandatów (z 9 możliwych) w 23-osobowym parlamencie.

W sierpniu i wrześniu 2005 r. królestwem wstrząsnął strajk 3 tys. pracowników sektora publicznego, którzy domagali się podwyżek płac i poprawy warunków pracy. Po 44 dniach negocjacji żądania zostały spełnione. Opozycja wykorzystała jednak "bojowe" nastroje w społeczeństwie i wysunęła postulaty polityczne dotyczące demokratyzacji kraju. Po demonstracjach pod pałacem królewskim i naciskach ze strony części parlementarzystów, król zgodził się powołać niezależną komisję, która zaproponowała zmiany ustrojowe w celu większej demokratyzacji kraju. Obecnie trwają prace nad zmianą konstytucji według projektu przedstawionego przez komisję.

10 września 2006 r. król Tupou IV zmarł w szpitalu w Auckland. Nowym władcą został jego najstarszy syn Tupouto'a, który po objęciu tronu przybrał imię Siaosi Tupou V.
 
 Główne problemy
1. Wysoki procent emigracji wykwalifikowanych pracowników, którzy szukają lepszego standardu życia m.in. w Nowej Zelandii i Australii.
 informacje praktyczne
 MSZ ostrzega
 symbole państwowe
 banknoty
 znaczki
 zdjęcia
 linki
 
Umarł król, niech żyje król
W szpitalu w Auckland zmarł król Tonga Taufa'ahau Tupou IV. Miał 88 lat. Należał do najdłużej panujących i najbardziej kontrowersyj-
nych monarchów na świecie. Jego miejsce zajął równie barwny i kontrowersyjny Tupou V.
Tonga w drodze ku demokracji
Król Tonga Taufa'ahau Tupou IV zgodził się na powołanie komisji do spraw reformy politycznej państwa. To efekt żądań i nacisków opozycji, która domaga się ograniczenia władzy królewskiej i demokratyzacji kraju.
Błazeńskie rady
Ponad 25 mln dolarów należących do Królestwa Tonga zdefraudował były błazen królewski. Teraz stanie przed amerykańskim sądem w San Francisco oskarżony o kradzież, która zachwiała systemem finansowym państwa.

 Tonga Now - filmowe relacje z wydarzeń (Quicktime)
 Filmy o Tonga na stronie Islandvoices.net (trzeba kliknąć na mapkę i wybrać film)
 Planet Tonga Radio
 Broszurka "Tonga - a Backpackers paradise" (.pdf)
 

wiadomościgdzie po wizęo stroniekontaktenglish