spis treści
 wiadomości

 
 Mikronezja

focus

Językowy "Mikrotygiel"
20.12.2003

Zróżnicowanie językowe na wyspach Mikronezji jest ogromne i trudno dokładnie ogarnąć wszystkie języki i dialekty, którymi posługują się ich mieszkańcy. Tym bardziej, że nie zawsze jest jasne, w jakim punkcie przekracza się linię między dialektem a językiem.


Jak pisze E.J.Kahn w swojej książce "A Reporter in Micronesia" w krajach sąsiadujących z Mikronezją sprawa jest w miarę prosta: na Wyspach Marshalla mówi się po marshalsku, a na Marianach w języku Czamorro. Ale w rozległej, czterostanowej Mikronezji nic już łatwe nie jest.

W stołecznym dystrykcie Pohnpei (Ponape) oprócz ponapeńskiego istnieje jeszcze kusraieański, używany również w dystrykcie Kosrae. Dla utrudnienia ponapeński sektor Mikronezji obejmuje także dwa polinezyjskie atole: Nukuoro i Kapingamarangi, na których mieszkańcy posługują się osobnym językiem, zupełnie niepodobnym do ponapeńskiego lub kusraieańskiego, z dużą liczbą lokalnych różnic między narzeczami obu atoli.

Część lingwistów utrzymuje ponadto, że języki używane w pozostałych dwóch grupach ponapeńskich wysp - Mokil i Pingelap - nie są, jak twierdzą inni, odmianami standardowego ponapeńskiego, ale autentycznie odmiennymi językami - mokilskim i pingelapeńskim.

Yapeński to kolejny język Mikronezji, należący do bardziej skomplikowanych. Ma trzynaście samogłosek i trzydzieści dwie spółgłoski. Używa się go na większości wysp wokół Yap, ale atole Ulithi i Woleai mają własne języki (jeśli się uznaje woleaiański jako odrębny język, a nie jako dialekt języka ulithiańskiego). Mowa trzystu dwudziestu jeden rezydentów jeszcze innego atolu w dystrykcie Yap - Satawal - może stanowić odrębny język, chociaż niektórzy twierdzą, że jest to tylko dialekt trukańskiego, podstawowego języka na Truk.

Nie licząc satawaleńskiego, istnieje jeszcze co najmniej dziesięć innych dialektów trukeńskiego, a wśród nich puluwateński, pulapeński, pulusukeński i mortlokeński (choć grupa naukowców twierdzi, że język Wysp Mortlocka, nazwanych tak od nazwiska osiemnastowiecznego odkrywcy, jest "bona fide" odrębnym językiem).

Osobną sprawę stanowi język, używany jedynie przez osiemdziesięciu trzech mieszkańców Sonsorol i sześćdziesięciu sześciu z Tobi, dwóch maleńkich wysepek należących już terytorialnie do Palau, choć geograficznie wciąż do Mikronezji (dość odległych od uczęszczanych tras). Tu uczeni się spierają, czy jest to rzeczywiście odrębny język, czy jednak tylko dialekt języka palauańskiego.

Dla przeciętnego Europejczyka ten lingwistyczny gąszcz wydaje się nie do przebrnięcia i nie do pogodzenia z wymogami współczesnego życia, które przecież zmusza mieszkańców wysp do komunikowania się z sąsiadami w najróżniejszych sprawach; w końcu żyją w jednym państwie, więc wymuszają to choćby potrzeby administracyjne, czy handlowe.

Okazuje się jednak, że wiele z tych języków ma wspólne korzenie, tubylcy łatwo więc się ich uczą. Kahn zauważa nawet w swojej książce, że niektórzy Mikronezyjczycy są prawdziwymi poliglotami i potrafią mówić w kilku lokalnych językach i dialektach.

Ponadto życie znacznie ułatwia fakt, że językiem oficjalnie używanym w szkołach i urzędach jest angielski i na każdej wyspie coraz więcej osób posługuje się właśnie nim (ważna informacja dla turystów - zawsze można znaleźć tłumacza).

Przemysław Przybylski

 mapa regionu
 gdzie po wizę
 linki
 
Kawa i Kava
Mimo swojsko brzmiącej nazwy, kava (znana również jako Kava Kava, 'awa, ava lub yagona) nie ma nic wspólnego z czymś co w Polsce znamy jako kawę, a w innych częściach świata bardziej jako coffee. Obie rośliny to dwa różne gatunki, co więcej należące również do dwóch różnych rodzin. Bliżej niż do kawy, kavie do pieprzu.

spis treścigdzie po wizęo stroniekontaktenglish