spis treści
 wiadomości

 
 Niue

focus

Koniec Niue
16.01.2004

Władze Niue obawiają się, że kraj może stracić swoją autonomię wobec Nowej Zelandii. Powód to masowa emigracja mieszkańców, którzy nie chcą mieszkać w zniszczonym kraju.


Wybrzeże Niue zniszczone przez cyklon Heta
Do niedawna na Niue żyło około 2100 mieszkańców. Ale wkrótce może zostać najwyżej połowa z tego, albo jeszcze mniej.

- Ludzie już zaczęli wyjeżdżać. Codziennie widzimy na lotnisku długie kolejki do samolotów - mówi były minister finansów Niue, Terry Coe. - Morale jest bardzo niskie.

Cyklon to pretekst

Przyczyną wyjazdów jest fatalna sytuacja na wyspie po niedawnym ataku cyklonu Heta, określanym jako najgorszy w historii kraju. Wskutek kataklizmu zginęła jedna osoba a kilkadziesiąt zostało rannych. Wiatr wiejący z prędkością przekraczającą 300 km/h zniszczył niemal wszystkie budynki i całą infrastrukturę. Zanieczyszczone zostały źródła wody pitnej , stracone uprawy.

Tuż po ataku, premier Young Vivien wezwał wszystkich obywateli Niue, którzy mieszkają za granicą, o powrót do kraju i pomoc przy odbudowie. Według ostrożnych szacunków wezwanie to mogłoby dotyczyć ponad 20 tys. osób, które kiedyś wyemigrowały z wyspy.


Niue leży w południowej części Oceanu Spokojnego, około 6,5 tys. km na północny-wschód od Nowej Zelandii. Jest nowozelandzkim terytorium autonomicznym. Posiada własną konstytucję (przyjętą w 1974 r.), parlament i rząd.
Badania archeologiczne dowodzą, że Niue zamieszkane jest od ponad 1000 lat. Pierwsi osadnicy przybyli tu prawdopodobnie z Samoa. Właściwego odkrycia wyspy dokonał w 1774 r. kapitan James Cook, który nazwał ją Dziką Wyspą (Savage Island). W 1900 r. pod naciskiem mieszkańców Wielka Brytania ogłosiła Niue swoją kolonią, a w roku następnym przekazała ją pod zarząd Nowej Zelandii. Trzydzieści lat temu rząd Nowej Zelandii przyznał jej szeroką autonomię.
Zanim zniszczył je huragan, Niue znane było głównie z przepięknej rafy koralowej, miodu o niepowtarzalnym smaku i znaczków pocztowych.
Okazało się jednak, że nikt nie chce wracać, natomiast gwałtownie rośnie ruch w drugą stronę. Ucieczkę ułatwia umowa z Nową Zelandią, na podstawie której mieszkańcy Niue są tam traktowani jak równoprawni obywatele.

- Jestem pewien, że jeszcze przed atakiem cyklonu wiele osób rozważało wyjazd - wzdycha wicepremier Toke Talagi. - Teraz większość z nich korzysta z dobrego pretekstu. Ułatwienia ze strony Nowej Zelandii to nasze szczęście, a równocześnie przekleństwo.

Autonomia lub mieszkania

Władze Niue szacują, że odbudowa zniszczeń po kataklizmie kosztować będzie co najmniej 44 miliony dolarów australijskich. To sześć razy więcej niż wynosi roczna dotacja Nowej Zelandii do budżetu Niue, która stanowi dwie trzecie całego PKB tego kraju. Poza dotacjami wyspiarze utrzymywali się przede wszystkim z turystyki. Przez najbliższe miesiące, a może nawet lata, nie będzie to możliwe.

Nowozelandzki minister spraw zagranicznych Phil Goff powiedział, że w tej sytuacji należy rozważyć zmianę konstytucyjnego statusu Niue. Dał jednak do zrozumienia, że ostateczna decyzja należeć będzie do rządu w Alofi.

- Wolimy się upewnić, czego chcą sami mieszkańcy Niue, niż zachowywać się jak kraj kolonialny, który narzuca innym swoją wolę - powiedział Goff. - Należy wziąć jednak pod uwagę, że jeśli na wyspie zabraknie mieszkańców, to ich własna kultura i język mogą zaniknąć.

Rząd Niue na razie nie skomentował tej wypowiedzi, ale wiadomo że ma przygotowany plan awaryjny. Już wczesną jesienią 2003 r. rozpoczęto rozmowy na temat umożliwienia osiedlenia się na wyspie mieszkańcom Tuwalu.

To sąsiednie mikropaństewko położone na siedmiu niewielkich atolach koralowych, od kilku lat alarmuje, że grozi mu zagłada z powodu podnoszenia się poziomu wód oceanu wywołanego efektem cieplarnianym. Woda zalewa powoli część wysp, a mieszkańcy boją się o swoją przyszłość. Rząd Tuwalu prosił już o pomoc Australię i Nową Zelandię, ale nie dało to rezultatu.

(PP, NZH)


CZYTAJ TAKŻE:
 
Więcej o sytuacji na Niue (po angielsku)
 Analiza: Dlaczego ludzie uciekają z wysp?
 mapa regionu
 gdzie po wizę
 linki
 
Kawa i Kava
Mimo swojsko brzmiącej nazwy, kava (znana również jako Kava Kava, 'awa, ava lub yagona) nie ma nic wspólnego z czymś co w Polsce znamy jako kawę, a w innych częściach świata bardziej jako coffee. Obie rośliny to dwa różne gatunki, co więcej należące również do dwóch różnych rodzin. Bliżej niż do kawy, kavie do pieprzu.

spis treścigdzie po wizęo stroniekontaktenglish