Wyspy Marshalla

encyklopedia

Geografia		Ustrój polityczny		Gospodarka		Historia		Główne problemy

Nazwa oficjalna: Republika Wysp Marshalla Nazwa zwyczajowa: Wyspy Marshalla Polska nazwa mieszkańców: nieokreślona Obszar lądu: 181,3 km2 Liczba wysp: 5 większych wysp i 29 atoli Stolica: Dalap-Uliga-Darrit na atolu Majuro Ludność: 58,8 tys. Przyrost naturalny: 3% Języki: mikronezyjski, angielski Waluta: dolar USA PNB ogólnie: US$ 105 mln PNB na 1 mieszkańca: US$ 1900 Wzrost gosp.: 3% Niezależność od: 1979 r. Domena internetowa: .mh Numer kierunkowy: +692 Czas lokalny: GMT+

 Geografia
Wyspy Marshalla to archipelag położony w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Mikronezji. Od zachodu wyspy graniczą z Marianami Północnymi i Federacją Mikronezji, Od południa z Kiribati. W skład archipelagu wchodzą dwa ciągi wysp: Ralik i Ratak powstałych wokół podwodnych wulkanów, z lagunami pośrodku. Największe atole to Kwajalein i Jaluit (średnica ponad 100 km). Roślinność stanowią głównie palmy kokosowe i chlebowiec. Klimat wysp jest podrównikowy, gorący i wilgotny, średnie miesięczne temperatury powietrza 27-28°C, roczna suma opadów: w części północnej 1500-2000 mm (największe od lipca do października-listopada), w południowej - do 4500 mm (równomiernie rozłożone w ciągu całego roku).
 

 Ustrój polityczny
Republika Wysp Marshalla jest niezależnym państwem związanym umową stowarzyszeniową ze Stanami Zjednoczonymi. Władzę ustawodawczą w państwie sprawuje 33-osobowy parlament - Nitijela. Każdy zamieszkany atol ma swego posła (Majuro ma ich 5, Ebeye 3). Członkowie parlamentu wybierani są w drodze powszechnej elekcji na czteroletnią kadencję. Nitijela wybiera prezydenta, który jest zarówno głową państwa, jak i szefem rządu (obecnie jest nim Litokwa Tomeing). Prezydent sam dobiera sobie ministrów spośród posłów. Decyzje rządu konsultowane muszą być z radą Iroji (naczelników plemiennych). Kompetencje władz Wysp Marshalla nie obejmują spraw obronności kraju. Na podstawie umowy stowarzyszeniowej, kwestie te należą do kompetencji władz w Waszyngtonie.
 

 Gospodarka
Gospodarka Wysp Marshalla w ogromnej mierze zależy od pomocy rządu Stanów Zjednoczonych. Ok. 80 proc. wpływów budżetu stanowią dotacje i opłaty USA (opłaty głównie z tytułu wynajmu poligonu rakietowego na atolu Kwajelein - prawo użytkowania do 2035). Głównymi gałęziami gospodarki są rolnictwo i rybołówstwo. Uprawia się rośliny bulwiaste (kolokazję, pochrzyn, bataty), banany, kakaowiec, drzewa cytrusowe. Najważniejszymi produktami eksportowymi są: kopra i olej palmowy. Głównymi partnerami handlowymi są USA, Japonia i Tajwan.
 

 Historia
Odkryte w 1529 przez żeglarza hiszpańskiego A. Saavedrę. Nazwę otrzymały od nazwiska kapitana marynarki brytyjskiej J. Marshalla, który w 1788 badał Wyspy. Do początku lat 20. XIX w. wyspy omijane były przez statki handlowe kursujące na regularnych liniach między Azją i Australią. Uznawano je wówczas za nieprzyjazne ludziom i nienadające się do zamieszkania. Pierwszymi europejczykami, którzy zamieszkali na wyspach byli niemieccy misjonarze protestanccy, za którymi przyjechali inni niemieccy osadnicy. W 1886 r. kontrolę nad archipelagiem oficjalnie przejął rząd Niemiec, ogłaszając go swoją kolonią. Na początku I wojny światowej Wyspy Marshalla zostały zaatakowane i zajęte przez Japończyków. Po wojnie Liga Narodów przejęła je jako swoje terytorium mandatowe, ale pozostawiła administrację japońską. W 1944 r. wyspy opanowała armia amerykańska, która zarządzała nimi do 1947. Następnie przekazano je ONZ, by mogły wejść w skład terytorium Powierniczych Wysp Pacyfiku. Amerykańska marynarka nigdy jednak nie opuściła swych baz na wyspach (zajmuje je do dzisiaj). W latach 1946-62 atole Eniwetok i Bikini wykorzystywane były jako teren amerykańskich prób z bronią jądrową. W 1979 r. Wyspy Marshalla uzyskały autonomię wewnętrzną, a w 1983 r. uzyskały pełna niepodległość.
 

 Główne problemy
1. Zależność finansowa od USA - 80 proc. budżetu stanowią dotacje i opłaty przekazywane z Waszyngtonu.
2. Skażenie radioaktywne na wyspach używanych do przeprowadzania prób nuklearnych.
3. Zagrożenie zalaniem przez ocean, w wyniku globalnego ocieplenia i efektu cieplarnianego.